“Tam nam bất phú, tứ nữ bất bần” thường được hiểu là: Nhà có ba con trai thì khó giàu, nhà có bốn con gái thì không nghèo. Câu nói được lưu truyền qua nhiều thế hệ và thường được gắn với văn hóa Hán ngữ, ảnh hưởng của xã hội Nho giáo Trung Hoa rồi phổ biến trong dân gian Việt Nam. Tuy nhiên, nếu đặt câu nói vào đúng hoàn cảnh xã hội thời xưa, chúng ta sẽ thấy ý nghĩa của nó chủ yếu xuất phát từ gánh nặng kinh tế, trách nhiệm gia đình và quan niệm về vai trò của con trai - con gái, chứ không đơn thuần là cứ sinh ba con trai sẽ nghèo hay bốn con gái sẽ giàu.

Vì sao người xưa nói “Tam nam bất phú”?

Trong xã hội xưa, nuôi nhiều con trai đồng nghĩa với việc cha mẹ phải chuẩn bị một nguồn tài chính khá lớn, đặc biệt khi các con đến tuổi lập gia đình. Nhà trai thường phải chuẩn bị sính lễ như vàng bạc, trâu bò, đất đai, đồng thời có trường hợp còn phải lo nhà cửa để con trai ra ở riêng. Nếu có ba con trai, những khoản chi này cũng tăng lên đáng kể và có thể làm giảm phần tài sản cha mẹ đã tích lũy.

Bên cạnh chuyện cưới hỏi còn có chi phí nuôi dạy và học hành. Do tư tưởng “nối dõi”, con trai thường được kỳ vọng học hành, tham gia khoa cử, đỗ đạt và làm quan. Việc cùng lúc đầu tư cho ba người con trai ăn học có thể trở thành một khoản chi phí không nhỏ, trong khi họ chưa thể ngay lập tức đóng góp trở lại cho kinh tế gia đình.

Tư tưởng trọng nam khinh nữ trong xã hội cũ cũng khiến một số con trai được nuông chiều hơn. Theo cách lý giải dân gian, nếu sự chiều chuộng quá mức tạo nên tâm lý ỷ lại hoặc khiến con cái sa đà vào những thói quen không tốt thì tài sản của gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng.

Một vấn đề khác là phân chia tài sản và thừa kế. Khi ba người con trai trưởng thành, lập gia đình và bắt đầu phân chia đất đai, nhà cửa, tài sản của cha mẹ, quyền lợi giữa các bên có thể trở thành nguyên nhân gây bất hòa. Dân gian vì thế mới có những cách nói ví von về cảnh nhiều anh em trai cùng liên quan đến một khối tài sản.

Ngoài cách giải thích về kinh tế và xã hội, còn có cách lý giải từ quan niệm dân gian về con số 3. Trong một số tập tục phương Đông, số 3 được gắn với tính biến động hoặc xuất hiện trong một số điều kiêng kỵ, chẳng hạn quan niệm kiêng chụp ảnh ba người hay kiêng thực hiện một số việc vào ngày mùng 3. Tuy nhiên, đây nên được hiểu là quan niệm dân gian, không phải căn cứ để kết luận gia đình có ba con trai sẽ nghèo.

Vậy tại sao lại có câu “Tứ nữ bất bần”?

“Tứ nữ bất bần” là vế còn lại, mang ý nghĩa rằng gia đình có bốn người con gái thì không sợ nghèo khó, cuộc sống có thể duy trì sự ổn định hoặc ngày càng khá hơn.

Cách nói này cũng xuất phát từ hoàn cảnh xã hội thời trước. Khác với con trai, khi con gái kết hôn, nhà trai thường mang sính lễ đến hỏi cưới. Cha mẹ bên gái vẫn chuẩn bị của hồi môn cho con nhưng mức độ nhiều ít tùy thuộc điều kiện của từng gia đình, vì vậy theo quan niệm xưa, áp lực tài chính không giống với việc phải lo cưới vợ, đất đai và nhà cửa cho nhiều con trai.

Con gái thời xưa còn thường được giáo dục theo “Công - Dung - Ngôn - Hạnh” và sớm tham gia các công việc trong nhà. Họ có thể phụ giúp cha mẹ thêu thùa, may vá, trồng trọt, buôn bán nhỏ và quán xuyến cuộc sống. Theo cách nhìn của người xưa, nếu có bốn người con gái cùng chăm chỉ, gia đình vừa có thêm người phụ giúp vừa có điều kiện tiết kiệm và tích lũy.

Một lý do khác đến từ quan niệm con gái thường tình cảm, hiếu thuận và biết chăm lo cho cha mẹ. Ngay cả sau khi kết hôn, nhiều người vẫn quan tâm, chăm sóc cha mẹ khi đau ốm hoặc hỗ trợ khi cha mẹ gặp khó khăn.

Ngoài ra, bốn người con gái khi kết hôn đồng nghĩa với việc gia đình có thêm bốn người con rể và bốn mối quan hệ thông gia. Trong xã hội xưa, quan hệ thông gia đôi khi cũng mang đến sự hỗ trợ về nhân lực, kinh tế và các mối quan hệ xã hội. Đây cũng là một trong những lý do người xưa hình thành cách nói “Tứ nữ bất bần”.

“Tam nam bất phú, tứ nữ bất bần” có còn đúng ngày nay?

Nếu tách khỏi bối cảnh xã hội cũ thì câu nói này không thể được xem là quy luật quyết định sự giàu nghèo của một gia đình.

Ngày nay, điều kiện xã hội đã thay đổi rất nhiều. Nam và nữ đều có cơ hội học tập, phát triển nghề nghiệp, xây dựng sự nghiệp và độc lập về tài chính. Một gia đình có ba con trai hoàn toàn có thể sung túc nếu các con được giáo dục tốt, có năng lực, biết tự lập và cùng nhau xây dựng cuộc sống. Ngược lại, việc có bốn con gái cũng không tự động bảo đảm rằng gia đình sẽ khá giả.

Phụ nữ hiện đại cũng có khả năng tạo dựng sự nghiệp và thu nhập không thua kém nam giới. Vì vậy, nếu những người con gái trưởng thành, độc lập và thành đạt, họ hoàn toàn có thể trở thành chỗ dựa cho cha mẹ cả về vật chất lẫn tinh thần.

Giá trị của câu “Tứ nữ bất bần” cũng không nhất thiết chỉ nằm ở chữ “giàu” về tiền bạc. Sự quan tâm, chăm sóc và hiếu thuận dành cho cha mẹ còn tạo nên một dạng giàu có về tình cảm và đời sống tinh thần mà không thể đơn thuần quy đổi thành vật chất.

Vì vậy, “Tam nam bất phú, tứ nữ bất bần” nên được nhìn nhận như một đúc kết dân gian phản ánh hoàn cảnh kinh tế và vai trò giới trong xã hội thời trước. Ngày nay, một gia đình thịnh vượng hay không, không nằm ở việc sinh bao nhiêu con trai hay con gái, mà quan trọng hơn là cách nuôi dạy, đạo đức, tri thức, khả năng tự lập và sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về Bát Tự, vận trình và định hướng phù hợp cho từng thành viên, hãy liên hệ với Phong Thủy Tường Minh qua Hotline: 0981 229 461 hoặc Fanpage: Phong Thủy Tường Minh để đặt lịch tư vấn.